Pyłek pszczeli jest głównym pokarmem pszczół, ale ma także zastosowanie w żywieniu człowieka. Ma cenne właściwości lecznicze i może być wykorzystywane w różnych schorzeniach.

Pyłek pszczeli to pyłek kwiatowy w postaci odnóży. Ma bogaty skład, który różni się w zależności od rodzaju rośliny, z której został wyprodukowany. Jedna pszczela rodzina produkuje rocznie od 30 d 50 kg pyłku rocznie, jednak człowiek może od niej pobrać tylko 1-3 kg. Pszczoły zbierają z kwiatów pyłek, który przechowują w komórkach plastra, plaster ten następnie zostaje zalany miodem i woskiem, co powoduje jego zakonserwowanie. W warunkach beztlenowych może nastąpić proces fermentacji mlekowej (przez 7 dni), a taka postać pyłku nosi nazwę pierzgi. Pierzga jest jeszcze bardziej wartościowa i ma silniejsze działania lecznicze – ten sam efekt uzyskamy przyjmując 30 g pierzgi przez miesiąc, gdzie przy tej samej ilości pyłku należałoby go stosować trzy razy dłużej.

Węglowodany stanowią od 15 do 35 % pyłku (w niektórych źródłach nawet do 55%), głównie jest to glukoza i fruktoza. Zawiera dużo białka (10-50%), w tym aminokwasy egzogenne:

leucyna, izoleucyna, lizyna, metionina, fenyloalanina, treonina, tryptofan, walina  oraz endogenne tj: kwas glutaminowy, kwas asparaginowy, seryna, prolina, glicyna i inne. Przyjęto, że dawka 30 g pyłku pszczelego pokrywa dzienne zapotrzebowanie na podstawowe aminokwasy. Jeśli chodzi o tłuszcz to jego zawartość w pyłku wynosi od 2 do 7 %. Są to głównie NNKT czyli niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe. Są to kwasy: linolowy, linolenowy i oleinowy, które tworzą z cholesterolem rozpuszczalne kompleksy, przez co obniżają jego poziom we krwi. Tym samym mają działanie przeciwmiażdżycowe.  

Pyłek bogaty jest również w witaminy, zarówno te rozpuszczalne w tłuszczach (prowitamina A, D, E) jak i nierozpuszczalne: B1, B2, B6, C (do 300 mg na 100g), kwas foliowy, biotyna, inozytol oraz makro i mikroelementy. Istotna jest również obecność związków biologicznie czynnych takich jak  fitosterole, kwasy organiczne oraz enzymy: trypsynę, celulozę, lipazę, fosfolipazę, pepsynę, alfa amylazę i inne. Dzięki zawartości hormonów i kwasów organicznych (kwas jabłkowy, cytrynowy, mlekowy) oraz olejków eterycznych i kwasów fenolowych pyłek ma działanie bakteriobójcze i grzybobójcze.

Pyłek pszczeli ma wszechstronne zastosowanie i może być stosowany we wspomaganiu leczenia różnych chorób. Stosuje się przy zaburzeniach lipidowych, w tych w hiperlipemii, w chorobach wątroby, w schorzeniach gruczołu krokowego, w niedokrwistości z niedoboru żelaza, w chorobach przewodu pokarmowego jak i również w niektórych chorobach psychicznych czy chorobach skóry. Pyłek może również pobudzać apetyt oraz wspierać procesy trawienne organizmu. Jest pomocny także w zachowaniu odporności czy przy przeziębieniach. W badaniach potwierdzono działanie antybiotyczne, przeciwzapalne, odtruwające a także immunoregulujące i immunosupresyjne co jest ważne dla osób z przeszczepem narządów. Prowadzono również badania w związku z przeciwnowotworowymi właściwościami pyłku pszczelego. Były to badania na myszach, gdzie odnotowano dłuższe przeżycie gryzoni, które były karmione podstawową paszą z dodatkiem 10% pyłku w porównaniu do grupy kontrolnej. Natomiast zmiany patologiczne w tkankach myszy karmionych standardową paszą były bardziej nasilone niż te karmione dodatkowo pyłkiem. Szereg innych badań również wykazał ochronny wpływ pyłku i lepsze rokowania dla chorych.

Działanie terapeutyczne pyłku jest różne, zależne od gatunku rośliny, z której powstał pyłek. Pyłek z kwiatów akacji ma działanie uspokajające, a ten pochodzący z tymianku – reguluje ciśnienie krwi

Jak stosować pyłek pszczeli?

W terapii leczniczej spożywać od 20 do 40 g dziennie, przez okres od 1 do 3 miesięcy. Zapobiegawczo stosować mniejszą dawkę – 10-15 g dziennie. Można podawać również dzieciom, stosując dawkę od 15 do 15 g.

Pyłek można dodawać zmielony do różnych potraw, można mieszać z miodem, twarożkiem czy jogurtem albo pić rozpuszczone w płynach (woda, mleko, soki).

Podsumowując – pyłek pszczeli jest bardzo uniwersalny i ma wszechstronne zastosowanie dosłownie na wszystko. Można stosować go zapobiegawczo, np. teraz w okresie jesienno – zimowym, kiedy to o chorobę nietrudno. Przy obecnej wiedzy można zastosować go również w celach terapeutycznych, przy dietoterapii poważniejszych schorzeń. Dobrze sprawdzi się również jako suplement uzupełniający niedobory pokarmowe i poprawiający nasz stan psychiczny i fizyczny.