Wiele osób po spożyciu mleka ma przykre objawy i czuje dyskomfort. Wiele z nich mówi: „nie piję mleka, jestem uczulony”.  Czy alergia na mleko różni się od nietolerancji laktozy?  

Czy alergia i nietolerancja to to samo i możemy tych dwóch pojęć używać zamiennie? W obu przypadkach nie można pić mleka krowiego. W obu występują przykre dolegliwości głównie ze strony układu pokarmowego i zwykła kawa z mlekiem nie sprawia przyjemności. Jakie są więc różnice? Chodzi głównie o mechanizm działania.

Alergia pokarmowa powstaje na drodze IgE- zależnej, czyli jest to reakcja na podłożu immunologicznym. Powoduje ją alergen (najczęściej białko), który u osób zdrowych nie powoduje żadnej reakcji. Natomiast u osób predysponowanych stanowi już niemały problem. Praktycznie każdy produkt może mieć działanie alergizujące i może wywoływać szereg różnych objawów. Alergię na białka mleka krowiego można zaobserwować głównie wśród dzieci. Jest to dla nich zazwyczaj pierwszy produkt, który otrzymują po zakończeniu karmienia naturalnego. Nadmierna ekspozycja na ten alergen wiąże się z występowaniem szybkich objawów, często zaraz po wprowadzeniu mleka krowiego.  W mleku występuje ok. 30 białek, które mogą mieć właściwości alergizujące. Najczęściej reakcje wywołują białka serwatkowe, alfa i beta laktoglobuliny oraz kazeina. Głównym alergenem mleka jest beta laktoglobulina, która nie występuje naturalnie w mleku kobiecym i jest dla dziecka substancją obcą.  W Polsce u 2,7 % dzieci karmionych sztucznie i 1,8% naturalnie występuje alergia na białko mleka krowiego. Zwykle mija ona wraz z wiekiem. U osób dorosłych stosunkowo rzadko pojawia się reakcja na ten alergen.  Alergia na mleko najczęściej objawia się reakcjami skórnymi. Na drugim miejscu jest manifestacja alergii obejmująca przewód pokarmowy i objawiająca się wymiotami, biegunką, ulewaniem, refluksem czy niedoborem masy ciała.  Alergia pokarmowa może również objawiać się poprzez układ oddechowy (kichanie, świszczący oddech a nawet astma). Często są to jednak objawy różnorodne i mogą dotyczyć wszystkich układów naraz. Osoby z alergią na mleko krowie reagują również na mleko innych ssaków. Wiążę się to z dużym podobieństwem antygenów, dlatego nie można zamienić mleka krowiego na np. mleko kozie. Należy wykluczyć również wszelkie produkty mleczne tj. sery, jogurty.

Nietolerancja pokarmowa jest to z kolei zespół objawów klinicznych, gdzie główną rolę odgrywają mechanizmy nieimmunologiczne. W przypadku nietolerancji na laktozę jest to niedobór enzymu laktazy. Jest to enzym wytwarzany w nabłonku jelita cienkiego, który rozkłada laktozę do cukrów prostych. Jego niedobór prowadzi do niezdolności trawienia cukru mlecznego i tym samym występowania objawów ze strony układu pokarmowego. Objawy (zwykle ból brzucha, „przelewanie”, skurcze jelit, wzdęcia czy biegunka) występują bardzo szybko po spożyciu mleka. W Polsce nietolerancja laktozy jest coraz częstszym schorzeniem. Szacuje się, że występuje obecnie u 17-37 % ludzi. Często jest to dziedziczne, a rozpoznanie następuje w wieku młodzieńczym lub dorosłym. Większość osób z tolerancją laktozy może spożywać produkty mleczne sfermentowane tj. kefiry, jogurty czy maślanki. Laktoza w nich zawarta zostaje rozłożona bowiem przez bakterie, które się w nich znajdują i dzięki temu są one dobrze tolerowane.

Różnice możemy dostrzec również w diagnostyce. Nietolerancję laktozy wykrywa się poprzez badanie stężenia wodoru w powietrzu wydechowym, ocenę tolerancji laktozy poprzez pomiar stężenia glukozy po obciążeniu laktozą oraz badanie genetyczne. Natomiast w podejrzeniu o alergię należy wykonać punktowe testy skórne test prick-by-prick ze świeżymi produktami bądź atopowy test płatkowy. W obu przypadkach wskazanie ma dieta eliminacyjna wykluczająca mleko, jest to jedyny sposób, żeby pozbyć się nieprzyjemnych dolegliwości. Na szczęście obecnie mamy na rynku wiele rodzajów „mlek” roślinnych i innych produktów pochodzenia roślinnego, którymi bez problemu można zastąpić zwykłe produkty mleczne.

Bibliografia

  1. Mędrala W, Podstawy alergologii, Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2006
  2. Sładek, Z.Nowacki, Alergologia w praktyce, poradnik dla pacjentów i ich rodzin, Polskie Towarzystwo Zwalczania Chorób Alergicznych, Kraków 2015
  3. http://alergie.mp.pl/