Jeszcze kilka lat temu mówiąc o chorobach cywilizacyjnych bardzo często wymieniano choroby układu krwionośnego czy otyłość. Jednak z upływem czasu i rozwojem technologicznym zauważono, iż współczynnik występowania skolioz u dzieci z roku na rok wzrasta i to w znacznym tempie. Współczynnik wzrostu jest tak duży, że z pewnością skoliozy można zaliczyć na chwilę obecną do chorób cywilizacyjnych naszych czasów.

Wielu rodziców bije się z myślami, jak uchronić swoje dziecko przed ewentualnym rozwojem skoliozy. Oczywiście zawsze istnieje ryzyko, jednak odpowiednia profilaktyka i edukacja, zarówno dzieci jak i rodziców, w dużej mierze przyczynia się do jego zmniejszenia.

Na początek może postarajmy się w prosty sposób wyjaśnić, czym jest skolioza. Otóż w obrębie kręgosłupa odbywają się pewne ruchy, np. ruch zgięcia, wyprostu czy rotacji. Wszystkie te ruchy odbywają się względem pewnej płaszczyzny. I tak to np. ruch zgięcia czy wyprostu odbywa się w płaszczyźnie strzałkowej, ruchy zgięcia bocznego kręgosłupa możliwe są do wykonania w płaszczyźnie czołowej, natomiast wszystkie ruchy rotacji tułowia odbywają się w płaszczyźnie poprzecznej.

O skoliozie mówimy wówczas kiedy skrzywienie kręgosłupa występuje we wszystkich trzech wymienionych płaszczyznach.  Terminologia medyczna określa skoliozę jako  trójpłaszczyznowe skrzywienie kręgosłupa.

Pewnie zastanawiacie się, gdzie leży przyczyna powstawania skolioz? Skoliozy należy podzielić na dwie grupy. Do pierwszej grupy należą skoliozy czynnościowe. Co to oznacza? Skolioza czynnościowa jest następstwem złych nawyków ruchowych, zmiany trybu życia na bardziej siedzący oraz nieprawidłowych wzorców ruchowych, które powielane przez dłuższy czas bardzo niekorzystnie wpływają na aparat ruchu. Do drugiej grupy zaliczamy skoliozy strukturalne, będące następstwem wad w obrębie układu kostnego (np. wady wrodzone) lub w obrębie układu mięśniowego (np. w przypadku dystrofii mięśniowej).

Lepiej zapobiegać niż leczyć – profilaktyka od najmłodszych lat.

Mówiąc o profilaktyce skolioz duży nacisk kładziemy na edukację rodziców. Rodzice odgrywają bardzo ważną rolę w profilaktyce skolioz. Tak jak pisaliśmy wcześniej, duża część skolioz jest następstwem złych nawyków ruchowych. Dlatego też uważność rodziców na postawę dziecka podczas zwykłych zabaw może je uchronić przed powstawaniem zniekształceń w obrębie kręgosłupa w wieku późniejszym. Pamiętajmy, że skolioza jest następstwem tego, co robiliśmy we wcześniejszym okresie życia. Edukacja rodziców powinna obejmować okres od pierwszych tygodni życia dziecka (np. jak poprawnie nosić niemowlę, czy w jakich pozycjach układać malucha). Niestety bardzo często wady postawy pojawiają się u dzieci, które były zbyt szybko sadzane lub stawiane. Dlatego też edukacja rodziców we wczesnym okresie życia dziecka jest bardzo istotna.

Moje dziecko idzie do szkoły – czy muszę się bać?

Bardzo często podczas rozmów z rodzicami pojawia się lekki strach przed posłaniem malucha do przedszkola. Również często ze strony rodziców padają pytania typu „Czy to prawda, że u dzieci  w wieku szkolnym częściej pojawiają się skoliozy?” Otóż wiek szkolny to okres intensywnego wzrostu dziecka. Zachodzi wiele zmian w jego organizmie. Prawdą jest, że w tym okresie zwiększa się podatność na wystąpienie skoliozy, ale nie jest ona związana z samym faktem pójścia do szkoły. Oczywiście z chwilą rozpoczęcia szkoły dziecko nabywa wiele błędnych wzorców od swoich rówieśników podczas wspólnej zabawy. Większość pedagogów stara się korygować pozycję dzieci podczas zajęć szkolnych, co bardzo cieszy lekarzy i fizjoterapeutów. Natomiast rolą rodziców jest obserwacja dzieci podczas odrabiania zajęć domowych, podczas zabawy w domu  i korygowanie wszelkich nieprawidłowości i złych nawyków ruchowych zaczerpniętych od rówieśników.

Mówiąc o szkole pamiętajmy również o plecakach szkolnych, a mianowicie o sposobie ich noszenia. Wiele wad postawy powstaje wskutek noszenia plecaka czy torby szkolnej na jednym ramieniu. Bardzo często obserwujemy również rodziców, którzy odprowadzając dziecko do szkoły sami zakładają swój plecak na jedno ramię. Pamiętajmy, że nasze dzieci to obserwatorzy. Jeśli my jako rodzice nosimy plecak czy torbę zawieszoną na jednym ramieniu, to nie oczekujmy, że nasze dziecko postąpi inaczej. Ostatnim ważnym punktem, jeśli mówimy o szkole, jest edukacja dzieci. W większości szkół prowadzone są zajęcia, które w łatwy i prosty sposób pokazują, jak dbać o postawę. Takie zajęcia w całej grupie w dużej mierze przyczyniają się do eliminowania złych nawyków wśród kolegów i koleżanek.

Ruch to zdrowie –  zadbajmy o wspólną aktywność!

Oczywiście, jak w większości przypadków, najlepszą formą profilaktyki jest ruch – zdrowy ruch! Niestety żyjemy w czasach, w których coraz mniej dzieci uprawia sport. Dziecko potrzebuje ruchu, aby dobrze się rozwijało. W szkole większość czasu dzieci przebywają w pozycji siedzącej. O ile te mniejsze dzieci jeszcze z dużą ochotą i entuzjazmem reagują na różne gry i zabawy ruchowe, o tyle te starsze trudniej jest przekonać do aktywności fizycznej po całym dniu spędzonym w szkole. Niestety  w  obecnych czasach tablety, telefony i gry komputerowe wyparły w dużej mierze boiska czy place zabaw.  I jak zwykle duża rola w zachęcaniu dzieci do sportu przypada rodzicom. Aby nauczyć dziecko czerpać satysfakcję z ruchu, należy zadbać o to od najmłodszych lat. Aktywność nie tylko sprzyja prawidłowemu rozwojowi i zapobieganiu powstawania wad postawy, ale również uczy „higieny życia”. Wspólne wyjścia na basen, rower czy spacer kilka razy w tygodniu wpłyną pozytywnie nie tylko na dziecko, ale również i rodziców.

Mówiąc o profilaktyce skolioz pamiętajmy głównie o wizytach kontrolnych. Często rodzice trafiają bardzo późno ze swoimi pociechami do gabinetów lekarskich czy fizjoterapeutycznych. 

Na szczęście żyjemy w takich czasach, gdzie dostęp do lekarzy specjalistów czy fizjoterapeutów  jest o wiele łatwiejszy niż w przypadku naszych rodziców.  Dlatego też, warto zgłaszać się na wizyty kontrolne, co w bardzo dużej mierze pozwala szybko wykryć wszelkie nieprawidłowości w obrębie kręgosłupa i wdrożyć odpowiednie leczenie, gdyż nieleczona skolioza prowadzi do zmian nie tylko w obrębie kręgosłupa, ale również pozostałych części układu ruchu oraz narządów wewnętrznych.