„Ci, co nie mogą dzisiaj znaleźć czasu na ćwiczenia będą musieli jutro znaleźć czas na chorobę.” (Pitagoras, 572-497 p.n.e.)

We współczesnym świecie jednym z najważniejszych czynników odpowiedzialnych za powstawanie chorób przewlekłych, takich jak m.in. osteoporoza, cukrzyca typu 2, otyłość, nadciśnienie tętnicze czy choroba niedokrwienna serca. Są to tak zwane „choroby cywilizacyjne”, czyli takie, które powstają w wysokorozwiniętych krajach, w tym również w Polsce. Na wzrost zachorowań na te choroby ma głównie wpływ mechanizacja, zanieczyszczenie środowiska i siedzący tryb życia. Industrializacja oraz rozwój technologiczny w znacznym stopniu wyeliminowały aktywność fizyczną z codzienności. Obecnie dla osób prowadzących siedzący tryb życia jedyną formą ruchu jest dotarcie do pracy i z powrotem do domu, co też często ogranicza się do wejścia do samochodu i wyjścia z niego. W czasie wolnym od pracy najczęściej jako forma wypoczynku wybierany jest relaks przed TV czy komputerem. Warto wspomnieć, że spośród czynników, które wpływają na stan zdrowia, aż 50% zajmuje właściwy tryb życia, który polega głównie na wprowadzeniu aktywności fizycznej w codzienne życie.  

Trening fizyczny to nie tylko osiąganie sukcesów sportowych, ale również sposób na walkę ze zmęczeniem, które u osób mało aktywnych występuje podczas czynności dnia codziennego. U ludzi o małej wydolności fizycznej i sile mięśniowej praca zawodowa, wchodzenie po schodach czy sprzątanie powodują zmęczenie, a co za tym idzie również gorsze samopoczucie, co może być podstawą do rozwinięcia się chorób o podłożu nerwicowym.

Osoby prowadzące aktywny tryb życia charakteryzują się zmniejszonym poziomem tkanki tłuszczowej, większą gęstością mineralną kości, zwiększoną tolerancją wysiłkową, lepszym nastrojem i poprawą jakości życia. Aktywność fizyczna jest bardzo ważnym czynnikiem przedłużającym życie oraz opóźniającym procesy starzenia.

Postaram się Wam teraz w skrócie opisać pozytywne skutki treningu w wybranych chorobach cywilizacyjnych.

OSTEOPOROZA

Jest to przewlekła choroba, który objawia się negatywnymi zmianami w strukturze kości, zmniejszeniem ich masy, co niesie za sobą zwiększone ryzyko złamań, nawet przy delikatnym upadku. Występuje głównie u kobiet niż u mężczyzn, po około 50 roku życia. Co na nią wpływa? Mała aktywność fizyczna, zmiany hormonalne oraz niedobory mineralne, głównie wapnia. Potwierdzono, że trening u osób w młodym wieku prowadzi do wykształcenia prawidłowej struktury kości, co będzie skutkowało korzystnie w wielu starszym. Dlatego już teraz zastanówmy się nad jakością swojego życia za 20, 30 lat i zapobiegajmy osteoporozie!

OTYŁOŚĆ

Przyczyny otyłości są różne, ale jedną z nich jest mała aktywność ruchowa. Niestety jednak zwiększenie codziennej dawki ruchu nie jest jedynym lekiem na walkę z nadmierną masą ciała. Potrzebne jest działanie kompleksowe zawierające zbilansowaną dietę, wysiłek fizyczny, pomoc psychologa oraz ciągłą kontrolę lekarza. Większa aktywność ruchowa pozwala  na zapobieganie gromadzeniu się tkanki tłuszczowej u osób prowadzących siedzący tryb życia i korzystających z produktów wysoko przetworzonych, które nie są dla nas zdrowe.

Trening fizyczny pozwala również na utrzymanie prawidłowego bilansu energetycznego bez drakońskich diet odchudzających, w których nierzadko występują niedobory potrzebnych do życia mikro-, oraz makroelementów. Częstą przyczyną otyłości są zaburzenia psychiczne, problemy emocjonalne oraz brak akceptacji w środowisku. Aktywność fizyczna może działać na równi z różnymi formami psychoterapii jako działania poprawiające pewność siebie oraz zwiększające własną samoocenę. Wywołane jest to działaniem endorfin, czyli hormonów szczęścia, których zwiększone uwalnianie jest podczas wysiłku fizycznego. Pamiętajmy jednak, że otyłość to choroba i trzeba udać się do fachowców po pomoc!

CHOROBY SERCA I UKŁADU KRĄŻENIA

Choroba niedokrwienna serca zajmuje jedno z najwyższych miejsc na liście przyczyn zgonów w  Polsce. Polega ona na małym dostarczaniu tlenu do serca, co spowodowane jest głównie miażdżycą, czyli odkładaniem się cząsteczek tłuszczu w tętnicach. Skutkować może to zawałem serca, który może być śmiertelny. Wiele badań naukowych donosi, iż zwiększona zapadalność na chorobą niedokrwienną serca występuje u osób prowadzących siedzący tryb życia.  Jednym z czynników ryzyka tej choroby jest nadciśnienie tętnicze, które występuje u 20% ludzi dorosłych w Polsce. Udowodniono, że systematyczny wysiłek fizyczny, zmniejsza ciśnienie tętnicze o 8-10 mmHg. Choć to niewiele, to przyczynia się to znacząco do zmniejszenia ryzyka zawału, jak również do odkładania się blaszek miażdżycowych w tętnicach.  

CUKRZYCA TYPU II

Regularna aktywność fizyczna jest jedną z istotnych metod zapobiegania cukrzycy typu II. U osób wykonujących trening fizyczny o umiarkowanej intensywności udowodniono niższy wskaźnik zapadalności na cukrzycę, poprzez poprawę metabolizmu glukozy. Dane epidemiologiczne z ostatnich lat wskazują na zwiększoną zapadalność na tę chorobą u osób poniżej 20 roku życia. Dlatego tak ważne jest wprowadzanie ruchu, zabaw na świeżym powietrzu, basenu czy choćby spacerów u dzieci.

Podsumowując, chciałam jeszcze raz podkreślić, że lepiej jest zapobiegać niż leczyć! Wiele czynników ryzyka chorób cywilizacyjnych jest modyfikowalnych, dlatego też mamy na nie ogromny wpływ i jesteśmy w stanie uniknąć wielu schorzeń.

Bibliografia:

„Fizjologiczne podstawy wysiłku fizycznego” – J. Górski

„Trening fizyczny w wybranych chorobach narządów wewnętrznych. Dlaczego? Jak?” pod redakcją Cezarego Kucio i Zbigniewa Nowaka