W terminologii medycznej choroba Hashimoto to przewlekłe zapalenie tarczycy o podłożu autoimmunologicznym prowadzące do niedoczynności tego narządu. Prościej rzecz ujmując – organizm osoby chorej, a dokładnie jej układ odpornościowy uznaje komórki tarczycy za obce i wytwarza przeciwko niej przeciwciała.

detection-563805_1280

Normalnie proces tworzenia przeciwciał jest dla nas korzystny. Chronią nas one bowiem przed drobnoustrojami. W tym przypadku jest inaczej, gdyż organizm atakuje własne komórki – komórki tarczycy, prowadząc do ich stopniowego niszczenia. Jak wiadomo tarczyca odpowiada za produkcję hormonów regulujących m.in. nasz metabolizm. Gdy dochodzi do niszczenia komórek, następuje spadek produkcji tych hormonów. Taki stan określa się mianem niedoczynności tarczycy.

Choroba Hashimoto jest najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy. Ryzyko wystąpienia choroby zwiększa się wraz z wiekiem, zwłaszcza po 60 r.ż. Nierzadko występuje ona u osób młodych i dzieci. Grupą szczególnie narażoną są kobiety. Ryzyko wystąpienia choroby jest u nich 10-20-krotnie większe niż u mężczyzn.

Co wywołuje samą chorobę? Przyczyn upatruje się w czynnikach genetycznych oraz środowiskowych. Wśród nich wymienia się tak trudny do zwalczenia w dzisiejszych czasach stres, infekcje bakteryjne lub wirusowe przebyte w dzieciństwie, palenie papierosów, dietę ubogą w selen lub z nadmierną podażą jodu, leczenie jodem radioaktywnym oraz częstą ekspozycję na napromienianie zewnętrzne.

Choroba Hashimoto mając to samo podłoże (autoimmunologiczne) co celiakia, cukrzyca typu 1, reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczyca, bielactwo, toczeń rumieniowaty układowy, anemia złośliwa, może współwystępować z tymi chorobami.

Objawy, które mogą towarzyszyć niedoczynności tarczycy to:

  • przyrost masy ciała
  • sucha i łuszcząca się skóra
  • suche włosy
  • zaparcia
  • osłabienie i senność
  • obniżony nastrój
  • obniżona koncentracja
  • spowolniona praca serca
  • zaburzenia miesiączkowania

Oprócz tego, badania lekarskie mogą wskazywać na podwyższony poziom cholesterolu, niedokrwistość czy nadciśnienie tętnicze.

Hashimoto – co dalej?

Podstawą leczenia choroby Hashimoto jest farmakoterapia, dzięki której wyrównuje się poziom hormonów tarczycy. Dieta w tym przypadku stanowi leczenie wspomagające organizm w produkcji tych hormonów poprzez dostarczenie niezbędnych składników odżywczych, pozwala łagodzić stan zapalny czy zwalczać niektóre objawy (np. zaparcia).

Dieta powinna być ustalana indywidualnie do każdego pacjenta w zależności od współistniejących chorób oraz nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych.

Hashimoto – na co zwrócić uwagę?

  1. Niedoczynność tarczycy wiąże się często z przyrostem masy ciała i spowolnionym metabolizmem. Kaloryczność diety należy dopasować do stylu życia i podejmowanej aktywności fizycznej. Nie należy zbyt drastycznie obniżać kaloryczności diety, by nie pogłębić już spowolnionego metabolizmu. Dobrym rozwiązaniem w celu redukcji masy ciała jest zwiększenie aktywności fizycznej.
  2. W diecie należy zwiększyć podaż pełnowartościowego białka, które napędzi metabolizm (nawet o 25 %) oraz wspomoże syntezę hormonów tarczycy. Źródłem pełnowartościowego białka powinny być ryby morskie, jaja oraz mięso.
  3. Dieta powinna uwzględniać wyższą podaż nienasyconych kwasów tłuszczowych (awokado, pestki, nasiona, orzechy, oleje roślinne), w tym wielonienasyconych kwasów omega-3 (siemię lniane, ryby morskie, olej lniany, oliwa z oliwek, olej rzepakowy). Kwasy omega-3 pomagają zwalczać stan zapalny i uwrażliwić tkanki na działanie hormonów tarczycy.
  4. Ze względu na możliwość występowania zaburzeń gospodarki węglowodanowej w diecie należy uwzględnić produkty węglowodanowe o niskim indeksie glikemicznym, które będą stopniowo uwalniać glukozę do krwiobiegu. Do takich produktów zaliczamy produkty zbożowe pełnoziarniste, z mąki z pełnego przemiału, kasze gruboziarniste (np. kasza gryczana, kasza jęczmienna), makarony razowe.
  5. Korzystne może okazać się zastosowanie diety bezglutenowej i ograniczającej nabiał (mleko, jogurty, sery). Wykluczenie glutenu oraz kazeiny (potencjalnych alergenów) może przyczynić się do wygaszenia procesu autoimmunologicznego. Brak jednak odpowiednich badań w tym kierunku. Warto pamiętać, że nie u każdego chorego zastosowanie diety eliminacyjnej przyniesie korzyści w postaci złagodzenia objawów, a może przyczynić się do niedoborów przy źle zbilansowanej diecie.
  6. Aby przeciwdziałać występującym zaparciom w diecie należy uwzględnić produkty bogate w błonnik pokarmowy. Do nich zaliczamy warzywa, owoce, orzechy, produkty zbożowe pełnoziarniste.
  7. W przypadku występowania niedokrwistości należy zwiększyć podaż produktów bogatych w żelazo: mięso czerwone (wołowina, chuda wieprzowina, wątróbka drobiowa, jaja, produkty pełnoziarniste, nać pietruszki).
  8. Do prawidłowej pracy tarczycy niezbędny jest selen. W diecie warto uwzględnić zatem ryby morskie (sardynki, dorsz, halibut), skorupiaki, orzechy brazylijskie, grzyby, czosnek. Ryby oraz owoce morza będą również w tym przypadku źródłem jodu. Oprócz tego znajdziemy go w wodach mineralnych wzbogacanych w jod, w mleku i jego przetworach oraz produktach zbożowych – lecz w znacznie mniejszych ilościach.
  9. Korzystna wydaje się suplementacja witaminy D, ze względu na jej właściwości immunomodulujące. Przypuszcza się, iż niedobór tej witaminy może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem występowania chorób autoimmunologicznych.
  10. Należy wystrzegać się żywności wysokoprzetworzonej, zawierającej konserwanty, stabilizatory, sztuczne aromaty i barwniki. Ograniczyć należy również spożycie słodyczy, wyrobów cukierniczych, napojów słodzonych.